Κοινοβουλευτική ερώτηση προς τον Υπουργό Υγείας κατέθεσε ο Βουλευτής Αχαΐας και Τομεάρχης Υγείας του ΣΥΡΙΖΑ–ΠΣ Ανδρέας Παναγιωτόπουλος με τη συνυπογραφή δεκατεσσάρων (14) βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ αναδεικνύοντας τη σοβαρή θεσμική και χρηματοδοτική αβεβαιότητα που αντιμετωπίζουν τα Κέντρα Πρόληψης Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας μετά την ψήφιση του ν. 5129/2024 και τη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ)
Τα Κέντρα Πρόληψης αποτελούν εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια έναν από τους πλέον επιτυχημένους και διεθνώς αναγνωρισμένους θεσμούς δημόσιας πολιτικής πρόληψης στη χώρα, με 75 δομές πανελλαδικά, ισχυρή συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και ευρεία κοινωνική αποδοχή. Παρά τη συμβολή τους στη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή, το νέο θεσμικό πλαίσιο δημιουργεί συνθήκες αποσταθεροποίησης, αβεβαιότητας και υπονόμευσης της λειτουργίας τους.
Όπως επισημαίνεται στην ερώτηση, η υφιστάμενη Κεντρική Προγραμματική Σύμβαση των Κέντρων Πρόληψης λήγει το 2027, χωρίς καμία πρόβλεψη ή δέσμευση για την ανανέωσή της, γεγονός που θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την λειτουργία των Κέντρων απειλώντας τα με οριστικό κλείσιμο. Παράλληλα, περιορίζεται το αυτοδιοίκητο και η επιστημονική, διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Κέντρων, ενώ αποδυναμώνεται ο θεσμικός ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η δραματική υποστελέχωση των Κέντρων Πρόληψης, καθώς παραμένουν κενές περίπου 130 οργανικές θέσεις, με τους εργαζόμενους να εργάζονται υπό καθεστώς ανασφάλειας και εντατικοποίησης, πολλές φορές με καθυστερήσεις στην πληρωμή των μισθών τους.
Οι βουλευτές καλούν τον Υπουργό Υγείας να απαντήσει εάν προτίθεται η κυβέρνηση να ανανεώσει και να επεκτείνει την Κεντρική Προγραμματική Σύμβαση των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027, να διασφαλίσει πλήρη και σταθερή κρατική χρηματοδότηση και την έγκαιρη υπογραφή των συμβάσεων για το 2026 καθώς και να καλύψει τα κενά με προσλήψεις αορίστου χρόνου.
Όπως τονίζεται στην ερώτηση και αποτελεί θέση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η πρόληψη των εξαρτήσεων αποτελεί βασικό κοινωνικό δικαίωμα και οποιαδήποτε απορρύθμιση προκαλεί σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή.
Ακολουθεί η ερώτηση:
Αθήνα, 22 Ιανουαρίου 2026
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον Υπουργό Υγείας
Θέμα: Θεσμική και χρηματοδοτική αβεβαιότητα στα Κέντρα Πρόληψης μετά την ίδρυση του ΕΟΠΑΕ
Τα Κέντρα Πρόληψης Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας αποτελούν εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια έναν από τους πλέον επιτυχημένους και διεθνώς αναγνωρισμένους πυλώνες της δημόσιας πολιτικής πρόληψης στη χώρα μας. Πρόκειται για 75 δομές, με ισχυρή κοινωνική αναγνώριση και συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών φορέων, που έχουν αναπτύξει διαχρονικά ένα αποκεντρωμένο, δημοκρατικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο πρόληψης, το οποίο εξυπηρετεί εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες ετησίως και έχει αναγνωρισθεί από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τα Ναρκωτικά ως καλή πρακτική.
Ωστόσο, μετά την ψήφιση του ν. 5129/2024 και τη σύσταση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), έχει δημιουργηθεί ένα καθεστώς θεσμικής ασάφειας, ανασφάλειας και αποσταθεροποίησης για τα Κέντρα Πρόληψης όπως επίσης και για τα στεγνά θεραπευτικά προγράμματα του πρώην ΚΕΘΕΑ.
Ειδικότερα, το νέο θεσμικό πλαίσιο προβλέπει για τα Κέντρα Πρόληψης τη λήξη της υφιστάμενης Κεντρικής Προγραμματικής Σύμβασης το 2027 χωρίς καμία δέσμευση για ανανέωσή της. Επί της ουσίας, δεν διασφαλίζει τη συνέχιση της κρατικής χρηματοδότησης των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027.
Επιπλέον, περιορίζει το αυτοδιοίκητο και την οικονομική και επιστημονική αυτοτέλεια των Κέντρων, παρεμβαίνοντας ακόμη και στη διαχείριση των αποθεματικών τους και υπονομεύει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των τοπικών κοινωνικών δικτύων που συγκροτούν τον πυρήνα της λειτουργίας τους.
Την ίδια στιγμή, τα Κέντρα Πρόληψης λειτουργούν ήδη με σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης: από τις προβλεπόμενες θέσεις, 130 παραμένουν κενές, ενώ συνολικά υπηρετούν περίπου 270 εργαζόμενοι, πάνω από το 50% των οποίων διαθέτει μεταπτυχιακές σπουδές. Η μετατροπή της πρόληψης σε ένα σύστημα επισφαλών συμβάσεων και αβέβαιης χρηματοδότησης απειλεί να ακυρώσει ένα θεσμό που οικοδομήθηκε με κόπο, επιστημονική επάρκεια και κοινωνική εμπιστοσύνη χάνοντας σταδιακά έμπειρο προσωπικό.
Επειδή η πρόληψη των εξαρτήσεων αποτελεί βασικό κοινωνικό δικαίωμα και όχι πεδίο εργολαβιών, κρατικού συγκεντρωτισμού και απορρύθμισης,
Επειδή η αποδυνάμωση των Κέντρων Πρόληψης θα έχει σοβαρές συνέπειες στη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή,
Επειδή οι εργαζόμενοι στα ήδη υποστελεχωμένα κέντρα πρόληψης εργάζονται υπό καθεστώς συνεχούς ανασφάλειας και εντατικοποίησης, συνθήκη που υποβαθμίζει τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς εξυπηρετούμενους που χρειάζονται σταθερότητα.
Ερωτάται ο αρμόδιος Υπουργός:
- Προτίθεται η κυβέρνηση να ανανεώσει και να επεκτείνει την Κεντρική Προγραμματική Σύμβαση των Κέντρων Πρόληψης μετά το 2027, με νέα 7ετή σύμβαση για την περίοδο 2027–2034;
- Θα διασφαλιστεί η πλήρης και σταθερή κρατική χρηματοδότηση των Κέντρων Πρόληψης, ώστε να μην εξαρτάται η λειτουργία τους από επισφαλείς συμβάσεις και ευκαιριακούς πόρους και πότε θα υπογραφούν οι συμβάσεις για το έτος 2026;
- Πώς σκοπεύει να διασφαλίσει την επιστημονική, διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Κέντρων Πρόληψης και τον θεσμικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;
- Προβλέπεται η κάλυψη των κενών οργανικών θέσεων των Κέντρων Πρόληψης με προσλήψεις αορίστου χρόνου;
Οι Ερωτώντες Βουλευτές
Παναγιωτόπουλος Ανδρέας
Καλαματιανός Διονύσιος
Ακρίτα Έλενα
Βέττα Καλλιόπη
Γαβρήλος Γιώργος
Δούρου Ειρήνη
Ζαμπάρας Μιλτιάδης
Μαμουλάκης Χαράλαμπος
Μεϊκόπουλος Αλέξανδρος
Μπάρκας Κωνσταντίνος
Νοτοπούλου Αικατερίνη
Παπαηλιού Γιώργος
Παππάς Νικόλαος
Τσαπανίδου Πόπη
Ψυχογιός Γιώργος